MEDYA MERKEZİ

MEDYA MERKEZİ

TOBB'un Yatırımı 'gümrük'ten Geçti
Eklenme Tarihi : 02.10.2007

TOBB, 8 gümrük kapısına 400 milyon dolara yakın yatırım yapıyor. Yap – işlet – devret modeliyle yenilenecek gümrükler için ihaleler başlıyor. Gümrüklerde kullanılmak üzere tasarlanan kredi kartı da yolda.

Haber Küpürü

TOBB, 8 gümrük kapısına 400 milyon dolara yakın yatırım yapıyor. Yap – işlet – devret modeliyle yenilenecek gümrükler için ihaleler başlıyor. Gümrüklerde kullanılmak üzere tasarlanan kredi kartı da yolda.

Kapıkule Sınır Kapısı İçin 100 Milyon Dolarlık İnşaat İhalesine Çıkıyor

Yıllarca kaçakçılıkla, operasyonlarla adı anılan gümrükler, yeni bir çehreye bürünüyor. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne (TOBB) ile Gümrük Müsteşarlığı’nın yaptığı anlaşmalarla, yap – işlet – devret modeliyle 8 gümrükte modernizasyon çalışmaları başlatılacak. İlk olarak İpsala’yı ele alan TOBB, daha sonra 7 gümrük kapısını ekonomiye kazandırmak için Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.’yle atağa geçti. TOBB ile 100’ü aşkın oda ve borsanın ortak olduğu şirket, geçen hafta 132 milyon YTL yatırım yapmak için Kapıkule’yi teslim aldı. Yakınında, önce inşaat sonra alışveriş merkezleri için ihaleler başlayacak. Habur ve Cilvegözü’nde de inşaatlar devam ediyor.

Gümrük ve Turizm İşletmeleri Yönetim Kurulu Başkanı Arif Parmaksız, Sarp, Nusaybin, Dereköy ve Hamzabeyli kapılarında ise Yüksek Planlama Kurulu’nun kararının hemen ardından önümüzdeki günlerde çalışmalara başlayacaklarını vurguluyor. Parmaksız, gümrüklerde kullanılmak üzere tasarladıkları özel banka kartı için bankalarla görüşmeye başlayacaklarını söylerken, gümrüklerde vergisiz akaryakıt satan istasyonlar kurulması için de dağıtım şirketleri için ihale açacaklarını belirtiyor.

Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş.’nin çiçeği burnunda yönetim kurulu başkanı Parmaksız, gümrüklerdeki değişimi anlattı…

Gümrük ve Turizm İşletmeleri A.Ş. nasıl bir görev üstleniyor?

Şirket 2005’te TOBB ve 100’ü aşkın oda ve borsanın ortaklığıyla 100 milyon YTL sermayeyle kuruldu. TOBB ile Gümrük Müsteşarlığı arasında anlaşmaya varılarak, şirketin kurulması öngörüldü. Önceki başkan Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mücahit Fındıklı, milletvekili olunca görevi ben üstlendim. Yap – işlet – devret modeliyle gümrüklerin keşif bedellerini görüp süre belirleyerek, hem inşaatını yapıp hem de işletmesini üstleniyoruz.

Mesela Habur’un 30 trilyon keşif bedeli çıktı. 15 yıl işleteceğiz. Şu anada Habur geçici kapısı bitti. Habur’a 50 trilyona yakın para harcadık. Bunlar bittikten sonra ticari alanların işletmesi için ihaleye çıkıyoruz. İpsala daha önce kurulmuş başka bir şirket tarafından idare ediliyor. Kapıkule, Habur, Cilvegözü, Sarp, Nusaybin, Dereköy ve Hamzabeyli kapıları bize ait. Onun keşif çalışmaları yapılıyor.

Yaptığımız projelere göre kimse aracından inmeden her türlü işlemini seri bir şekilde, çağın gerektirdiği gibi yapacak. En son teknolojiyi kullanıyoruz. Güvenlik malzemelerinde Gümrük Müsteşarlığı’yla üzerinde mutabık kaldığımız markaları kullanıyoruz. Biz Gümrük Müsteşarlığı’ndan aldıktan sonra anahtar teslimi inşaat ihalesine çıkıyoruz. Kontrol teşkilatımız var. Firmanın projeyi nasıl uyguladığını sürekli inceliyor. Bir danışman ekibimiz de sürekli dünyada neler kullanılıyor diye inceliyor. Mesela gümrüklerde kullanılacak bir kart sistemi geliştiriyoruz. Dünyadaki örneklerinden daha kapsamlı olacak.

Nasıl bir kart sistemi bu?

Vergi ve gümrük işlemleriyle alışveriş aynı kartla yapılabilecek. Kartın isim hakkı bizde olacak ama bir bankaya ihale edeceğiz. Bankayla gelir sözleşmesi yapacağız. Amacımız para kazanmak filan değil. Amacımız vatandaşa sağlıklı, düzgün bir işlem yaptırmak. Gümrük sahalarının içinde faizi, komisyonu düşük olan ticari kişilerin kullandığı bir kart olmasını istiyoruz. Ama tabii bankayla nasıl anlaşılacağı da önemli mesela bir tır firmasının 100 tane tırı var. 100 tane kart alacak. Amacımız modern bir kapı yapmak. Örneğin bugün Kapıkule Avrupa’nın birinci, dünyanın ikinci büyük kapısı, Türkiye trafiğinin yüzde 35’i Kapıkule’den çıkıyor. Burada çok büyük avantajımız var. Mesela oraya da alış veriş merkezi, outlet mağazaları kuruyoruz. Oralarda da bu kart geçerli olacak. Bunu sonra kendi üyelerimize döndüreceğiz. Odalardaki işlemleri de bu kartla yapacağız.

Bu mağazalar için ihaleye çıkmaya başladınız mı?

Hayır. Projeyle birlikte ihaleye çıkıyoruz. Devir teslimini aldık. 45 gün içerisinde projesini bitiriyoruz. 15 -20 gün içinde ihalesini yapıyoruz. O ihalede Gümrük Müsteşarlığı’nın istedi güvenlik alanları yapıyoruz. Kapıkule’de bunların yanı sıra bir de ticari merkez kurup. Outlet mağazalar açalım diyoruz.

Laleli’nin Kapıkule’ye taşınmış hali yani. İnşaatını biz yapıyoruz, finansmanı bizim şirketimizin sermayesinden… Setur’la bir anlaşmamız var. Gümrük satış mağazalarını ve lokantayı nereye yaparsak, Setur da oraya açacak. Örneğin 132 trilyonluk inşaat ihalesine çıkacağız. Belki de 150 trilyonu bulur. İhaleye girebilecek firmaları ilanla tespit edeceğiz. Ön yeterliliğe göre ihale yapacağız. 18 ayda bu inşaatlar bitecek. Ama para sıkıntısı olmadığı için hava şartları uygun olursa daha erken bitiririz. Mesela Cilvegözü’nü 8 ayda bitirdik. Kapıkule için fazla süre de alamayız çünkü çok işlek bir yer. Avrupa’nın en işlek gümrük kapısı. Hamzabeyli ve İpsala’ya kaymalar olacak ama Kapıkule’yi tamamen kapatamazsınız. Oradaki trafik Türkiye’yi felç eder.  Onun için iyi bir planlama yapılması lazım. Hamzabeyli’yi de 7 yıllığına aldık. Onun işlemleri devam ediyor.

Kapıkule’de yığılma olmaması için tır parkı yapacağız. Yılda 400 bin tır girip çıkıyor. İnşaatın bitmesine üç ay kala alış veriş merkezini ihaleye çıkaracağız. Firmalar gelip bizden kiralayacak. Ondan sonra içini kendisi yapacak. Havaalanındaki free shop gibi olacak. 10 bin metrekare civarında bir alan olacak. 30-40 tane mağaza olacak içinde.

Elinizdeki 8 gümrük kapısının durumu nedir?

İpsala, Trakya’daki 21 ticaret oda ve borsasının kurduğu şirketin yönetiminde. Biz onun dışındakilerden sorumluyuz. Kapıkule’ye şu andaki keşfe göre 132 milyon YTL yatırım yapıyoruz.20 yıl işleteceğiz. Teslim aldık, 45 gün sonra ihale çalışmaları başlayacak. Sarp kapısının Yüksek Planlama Kurulu’ndan(YPK) bugünlerde çıkmasını bekliyoruz. Habur’un inşaatı bitti. Personeli gönderdik. Küçük eksiklikleri var. Orada free shop ve lokanta var. Bunların dışında mağaza açılmayacak. Sigorta, bankacılık işlemi yapılacak. Geçen arabalar da sigortalarını orada yaptırabilecekler. 35 milyon YTL’ye ihale ettik. İlave işlerle 51 milyona mal oldu. Cilvegözü 23 milyon YTL’ye mal oldu. İnşaatı bitiyor. Haftaya teslim alacağız. Sarp’ın maliyeti 35 milyon YTL olarak görünüyor. YPK’dan karar çıkar çıkmaz devreye girip hemen ihalesini yapacağız. Nusaybin’de fizibilite çalışmaları devam ediyor. Orada mayın temizleme filan da olacak ama maliyeti belli değil. Dereköy de planlama aşamasında. Hamzabeyli için prensipte anlaşmaya varıldı. Rakamlar henüz belli değil. Kapıkule’den yılda 440 bin tır geçiyor. Hamzabeyli’de bu rakam 70 bin. Habur da 2 bin geçiş var ama normalleşme sonrası 4-5 bini bulması bekleniyor. Cilvegözü’nde 150-200 tır geçiyor ama normalleşmesi halinde 600’ü bulabilir. Sarp’ın durumu Gürcistan’ın dünyaya açılmasıyla ilişkili. O da 200’ü bulabilir. Nusaybin’de geçiş yok. Modernleşerek tır trafiğine açılacak. Dereköy tır trafiğine kapalı. Kapıkule ve Sarp’ı 20, Cilvegözü’nü 13, Haburu da 15 yıl sonra devredeceğiz. Diğerleri henüz belli değil.

Gümrüklerin yıllık kazancı ne olur sizden sonra?

Bunu hiç hesaplamadık. Tahminimize göre Kapıkule’de 15 yılda geri dönüyor yatırım. 20 yıl çalıştıracağız. Bizim amacımız buradan para kazanmak değil, vatandaşın çilesini bitirmek. Amacımız kapının geçişini iyileştirmek. Giderken alışverişini de yapacak. Modernleştiğin zaman talep de fazla olur. Paramız bankada duracağına yatırıma dönüştürüyoruz. Bu da bir kamu hizmeti. Elbette kar da edilir ama amacımız vatandaşa hizmet etmek. 7 kapı var. 250 milyar dolarlık ticaretin yüzde 43’ü kapılardan geçiyor. Kapılar modernleşirse daha fazla ticaret olur.

Gümrükler hep kaçakçılıkla gündeme geldi şimdiye kadar. Özel sektöre devredilince bu sorunlar düzelecek mi? 

Oradaki işleyiş kaçakçılığa, sahtekârlığa fırsat vermeyecek. Denetim, giriş-çıkışlar artık daha sıkı olacak. Şu anda burada kapıları izliyoruz. Mesela arabaları Habur’dan geçerken görüyoruz. Otomasyon sistemini kurduk.

Gümrüklerle ilgili yaptığınız başka yenilikler var mı?

Gümrük kapılarında akaryakıt istasyonları kuruyoruz. Vergisiz satış yapacaklar. Böylece kapıya gelen araçlar akaryakıtı da buradan daha ucuza almış olacak. Buralarda kurulacak akaryakıt istasyonları için de dağıtım şirketlerine ihale açacağız.

İstanbul Halkalı’daki gümrük şehir içinde olduğu için bölgenin trafiğini çok etkiliyor. Bunun için bir önlem düşünüyor musunuz?

Halkalı gümrük kapısı için de çalışma yapmak istiyoruz ama uygun bir arazi bulamadık. Bulunursa orada da modern bir kapı yapacağız. Prensipte anlaşıldı ama yerde sorun var. 100 dönüm yer bulmak zor. Valini yardımına rağmen yer bulamıyoruz. Çorlu tarafında var ama orası da uzak geliyor. Yer bulduğumuz anda orada da çalışmalara başlayacağız.